سید عبدالله مختار

درانتهای شمالی خیابان جای که کوه مختاربه بند قارن میرسد دردامن کوه مزارابوعبدالله مختار هرویست ، بند قارن که عوام آنرا بند قارون میگویند جای معروف است .

قارن نام سپهسالار وقائد ملی دراوایل آمدن اسلام درهرات بوده ودراینجا بندی ساخته بود وآب ذخیره آن قریه جات جبرئیل واسحاق سلیمان را آبیاری میکرد که حالا کاملاً تخریب گردیده وجزنام ازآن اثری باقی نیست .

درنقطه مرتفع کوه ودرسمت که مشرف به خیابان است مزاریست که بنام سید ابوعبدالله مختار معروف است

سید ابو عبدالله بن محمد مختار هروی ازمشایخ قدیم هرات است ودرعلم صورت ومعنی بی نظیر بوده وازسادات حسینی میباشد  تولد ایشان درهیچ جای ذکر نگردیده است ولی درکتاب نفحات الانس جامی صاحب تاریخ وفات آن بزرگواررا 277 هــ ق ذکر کرده است  که این تاریخ درلوح بالاس سر این بزرگوار نیز نوشته شده است .

چندین شخصیت  مشهور دیگرنیز درجوار آن بزرگوار دفن میباشد مانند ابو علی ابن مختارعلوی حسینی ، امیر غیاث الدین میرک نقاش چهره دست دوره تیموریان ، میرمحمد بن الیوسف حسینی هروی ، وهمچنان مقبره استاد کمال الدین بهزاد نقاش ومیناتوریست معروف قرن نهم هرات وخواهرزاده اش رستم علی نیز درنزدیک مزارسید ابو عبدالله مختار میباشد .

که دردوره تیموریان بنای عالی درسمت شمال مزار ساخته شد ولی به مرورزمان تخریب گردیده بود تااینکه درسالهای 1215 هــ ق درزمان حکومت تیمورشاه درانی فرزند احمد شاه بابا این مزار دوباره بازسازی شد ویکبار دیگر درسالهای 1326 هــش درزمان مرحوم عبدالله خان ملکیار والی وقت هرات ترمیم شد. این ساختمان دو ایوان دارد که هرکدام 6 متر طول 5متر عرض و5 متر ارتفاع دارد  واطاق های نیز درقسمت بیرونی وبه سمت شمال آرامگاه استاد بهزاد موجوداست که جهت استفاده زائرین واحتمالا دروقت ترمیمات ملکیار ساخته شده است وهمچنان راه پله که ازپائین بالا میرود نیز دراین دوره ازترمیمات ساخته شده است  .

احاطه عمومی ساحه تقریباً یک جریب میباشد